İsmail Cingöz

Fransızlar kendi birlikleri içerinde özellikle Ermeni lejyon askerlerini getirmiştir. Ayrıca Suriye’den de Ermeni nüfus da getirerek bölgeye yerleştirmiştir. Bu Ermenilerin 70.000'i Adana’ya, 12.000'i Dörtyol’a, 8.000'i Saimbeyli’ye yerleştirilmiştir. Ayrıca Antep ve Maraş bölgesine de 50.000'den fazla Ermeni getirilmiştir.

1918-1919 yıllarında Adana’da tam bir terör ve cinayet dönemi yaşanmıştır. Abdiağa çiftliği olayları, şehir içi cinayetleri, Taşköprü’de Türklerin çarmıha gerilmesi ve kırbaçlanarak Türklerin katledilmesi olayları vahşetler arasındadır. Kozan ve Saimbeyli başta olmak üzere diğer bölgelerde de akla hayale gelmeyen işkenceler ve katliamlar yaşanmıştır.

Ermeniler tarafından 10 Temmuz 1920’de Türklere karşı büyük bir şiddet ve soykırım harekatına girişilmesi üzerine on binlerce Türk Toroslara doğru kaçmıştır. Çukurova bölgesinde dört gün süren bu kaçış, tarihe ’Kaç Kaç’ olayı olarak geçmiştir.

Yaşanan terör ve baskı karşısında Türkler; Rifat Menemencioğlu, Nabi Menemencioğlu, Ali Münif Yeğenağa, Ali Cenani ve Rüstem Bey gibi ileri gelenler tarafından halk örgütlenerek 20 Kasım 1918’de Klikya Müdafa-i Hukuk Cemiyeti'ni kurulmuştur. Çukurova, bölgelere ayrılarak, her bölgeye milis kuvvetleri komutanı atanmış ve Şubat 1920’den itibaren düşmana karşı zaferler kazanılmaya başlanmıştır.

Türk milis kuvvetleri tarafından 1920’de Toroslar’dan Fransızlara karşı başlatılan saldırılar neticesine 27 Mayıs 1920’de Fransız orduları komutanı Menil esir alınmıştır. Kar Boğazı Olayı olarak bilinen bu olay, Kuvay-i Milliye’nin ilk siyasi zaferi olarak tarihteki yerini almıştır. Türk milis kuvvetlerinin başarısı karşısında Fransızlar 28 Mayıs 1920’de Mersin-Adana hattına çekilmek zorunda kalmış ve kuzey Çukurova (Kozan ve diğer dağlık bölgeler) tamamen kurtarılmıştır.

5 Ağustos 1920’de Mustafa Kemal Paşa, Fevzi Bey (Çakmak) ve milletvekilleri Pozantı'ya gelmiş, Pozantı il haline getirilerek Pozantı Kongresi yapılmıştır. Kasım 1920 sonlarında ağır yenilgiye uğratılan Fransa, TBMM Hükümeti'ni resmen tanımış ve Türk-Fransız barış anlaşması, 20 Ekim 1921’de Ankara’da yapılmıştır. Bu kapsamda 5 Ocak 1922’de Fransızlar, getirdikleri Ermenileri de beraberlerinde götürerek Çukurova’dan tamamen çekilmiştir. Fransızlarla gidemeyen veya yerli olan Ermeniler de bölgeden kaçmıştır. Giden Ermenilerin 120.000'i tekrar Suriye’ye, 30.000'i Kıbrıs'a veya İstanbul'a gitmişlerdir.

Milli Mücadele başta olmak üzere tarih boyu Türk Milleti ve Türk Vatanı ilelebed yaşasın diye can veren, ter döken, emek harcayan Gazi Mustafa Kemal Atatürk, silah arkadaşlarını ve kahraman şehitlerimizi, ahirete irtihal eden gazilerimizi rahmetle, minnetle ve şükranla anıyorum. Hayatta olan gazilerimize uzun ve sağlıklı ömürler diliyor,

5 Ocak Adana'nın Kurtuluş Gününü kutluyorum.
 

Derleyen:

İsmail CİNGÖZ

Uluslararası Siyaset Uzmanı